Home L-Istorja Back

JIXTEQHOM JGĦALLMU
TAĦT IL-ĦARSIEN TAL-FUNDATRĊI
SNIN DIFFIĆLJ GĦALL-ISKOLA
PROĠETTI REALIŻŻATI




Ftuħ Uffiċjali - 28ta' Deċembru 1964
JIXTEQUHOM JGĦALLMU

Fl-1954, il-Kappillan tal-Gudja Dun Gerard Frendo talab lill Madre Provinċjali Sor Annunzjata Robbiani, soru taljana, biex is-Sorijiet tal-Karità jidħlu fil-parroċċa tiegħu ħalli jieħdu f'idejhom l-impenn li jibdew skola kindergarten. Huma aċċettaw, u offrewlhom jagħmlu użu mill-post ta' l-Azzjoni Kattolika tal-parroċċa. Żewġ sorijiet li kienu residenti fil-kunvent ta' Ħal Tarxien, kull filgħodu, kienu jmorru bil-karrozza tal-linja u, wara li jġibu ċ-ċavetta mingħand il-presidenta ta' l-Azzjoni Kattolika kienu jiftħu l-lokal. Il-bidu kien b'żewġ klassijiet kindergarten. Dan il-bidu skomdu kien f'Ottubru ta' l-1955. Fl-ewwel ġurnata, malli waslu, is-sorijiet kellhom merħba kbira mill-kappillan, il-ġenituri, u t-tfal tagħhom. Huma twasslu minn dawn sad-dar li kellha sservi ta' skola. Il-ġenituri kienu jagħmlu minn kollox biex ikunu ta' għajnuna. L-iskola ġiet imsemmija Marija Assunta. Meta, wara nofs in-nhar, kienu jispiċċaw l-iskola, is-sorijiet kienu jirritornaw iċ-ċavetta lill-presidenta ta' l-Azzjoni Kattolika. Mhux l-ewwel darba li huma kienu jeħduha bil-mixi mill-Gudja għal Ħal Tarxien għax kienu jitilfu l-karrozza ta' l-erbgħa. Dan kien skomdu ħafna għalihom. It-tfal ta' stage one f'din l-iskola, fl-aħħar tas-sena, kienu jittieħdu fl-iskola tal-Gvern biex jagħmlu l-eżami mat-tfaI l-oħrajn biex, fis-sena ta' wara, kienu jkunu jistgħu jattendu fl-iskola governattiva. In-nies tal-post kienu kuntenti bil-preżenza tas-sorijiet u bil-progress tat-tfal. Ħafna xtaqu li wliedhom jattendu f'dik l-iskola. Għalhekk inħass il-bżonn li jkun hemm post aħjar.

Snin iżjed tard, meta Sor Robbiani mietet fis-6 ta' Marzu ta' l-1983, inkiteb li, fost il-merti tagħha bħala Madre Provinċjali, kien hemm li hi fetħet din l-iskola tal-Gudja. Fil-fatt, Robbiani xtrat biċċa art fi sqaq numru 1 ma' triq Santa Katarina. Hemm beda x-xogħol ta' skola ġdida. Bħala perit, ġie maħtur Richard Aquilina halli jidher f'isem il-Kongregazzjoni f'dak li sata' jinqala'. Hu ġie awtoriżżat li jidher f'isimhom anki fil-qorti ċivili.



1964 - 1999
TAĦT IL-ĦARSIEN TAL-FUNDATRĊI

L-iskola nbniet u ssemmiet għal Santa Govanna Antida, il-qaddisa Fundatriċi. Ġiet imbierka mill-Arċisqof Gonzi fl-1964. Għall-festin li sar f'dik l-okkażjoni, ġew mistiedna wkoll in-nies tar-raħal. Dawn baqgħu sodisfatti ħafna bil-lokal. Fil-bidu, kienu jintużaw żewġ klassijiet biss. Imma x-xogħol tas-sorijiet kien qed jitfaħħar. Għalhekk, żdiedu dawk il-ġenituri li xtaqu li wliedhom jitgħallmu f'dik l-iskola. It-tfal bdew ikunu minn rħula oħrajn ukoll. Għalhekk, minn sena għal oħra, żdiedu l-klassijiet. It-tfal setgħu jieħdu l-edukazzjoni tagħhom hemm sa Grade Six. Għal xi żmien, f'dak il-post, wara l-ħin ta' l-iskola, kien hemm żewġ klassijiet tal-ħjata. It-tfajliet kienu jitgħallmu kull xorta ta' xogħol li sata' jservihom għall-ħajja.

Fl-istorja ċkejkna ta' din l-iskola, naqraw li kien hemm tmienja jew disa' klassijiet. Ma kienx possibbli li l-għalliema jkunu kollha sorijiet. Bdew jiġu impjegati għalliema lajċi wkoll. It-tagħlim baqa' dejjem l-iskop ewlieni tal-preżenza tas-sorijiet fil-Gudja. Il-kuntatti mal-ministeru ta' l-edukazzjoni kienu jkunu ta' sikwit. F1-1964, meta l-post kien għadu kif inbena mill-ġdid, il-Madre Provinċjali bagħtet l-informazzjonijiet essenzjali dwar din l-iskola. Minn hemm, nafu li l-isem ta' l-iskola kien Santa Govanna Antida, u kienet proprjetà tas-Sorijiet tal-Karità. Kienet infetħet għall-ewwel darba fl-1964. Il-post kien fi triq Santa Katarina. L-iskola kienet kindergarten u primarja. L-għalliema kienu erba' sorijiet u ħames lajċi. Il-kap ta' l-iskola kienet Sor Antonia Falzon. L-iskola kienet kemm għas-subien kif ukoll għall-bniet. Minbarra l-klassi ta' l-iskola kindergarten, kien hemm il-klassijiet kollha, mill-ewwel sa s-sitt waħda tal-primarja. Mill-lista li għandna, nafu li kien hemm 138 subien u 100 bniet.

Nota ta' l-20 ta' April ta' l-1979 fil-Kronaka tas-sorijiet turi li ma setgħux idaħħlu tfal kemm iridu fl-iskejjel tagħhom. Inkiteb: "Il-Gvern ħareġ ordni biex it-tfal ma jkunux iżjed minn tletin kull klassi. Dan ifisser li, għas-sena skolastika li ġejja, ma nistgħux naċċettaw iskrizzjonijiet ġodda għaż-żgħar ta' tliet snin u nofs. Dan ikun jgħodd għall-iskola tal-Gudja, u għall-iskejjel kindergarten l-oħrajn"



1999 s' issa
SNIN DIFFIĊLI GĦALL-ISKOLA

Iż-żmien ma damx ma sar diffiċli ħafna, speċjalment is-snin 1983-84. Il-liġijiet tal-Gvern bdew ikunu ibsin għall-iskejjel. Liskejjel tal-Gvern kienu sejrin lura. Imma nħolqot problema kbira ħafna biex is-sorijiet ikunu jistgħu jżommu l-iskejjel tagħhom għax meżżi biex iżommuhom ma kellhomx. Imma, għalkemm qalb it-tbatija, l-iskola tal-Gudja ma għalqitx.

Ir-relazzjonijiet dwar il-kunvent tal-Gudja juruna li, billi l-ħidma ewlenija kienet l-iskola, xi diffikuitajiet kien hemm proprju minħabba f'hekk. Fis-snin 1983-87, il-post kien għadu jinħass żgħir. Is-sorijiet lanqas biss ma kellhom il-kamra personali tagħhom. Barra minn hekk, ma setgħux jaċċettaw dawk it-tfal kollha li l-ġenituri tagħhom riedu jibagħtuhom f'dik l-iskola. Is-sorijiet xejn ma kienu sodisfatti b'dik il-parti fejn it-tfal kienu jilagħbu għaliex, meta tkun ix-xita, kien qed jidhol ħafna ilma. Imbagħad, dik il-parti ġiet modifikata b'mod li setgħet tintuża mit-tfal f'kull xorta ta' temp.

Il-post tas-sorijiet u l-iskola tal-Gudja għaddew minn ħafna diffikultajiet tul is-snin tmenin. Kien hemm x'jiġi rranġat fil-kostruzzjoni u fl-immoderniżżar tiegħu. Il-perit, iI-Madre Provinċjali, u l-Ekonoma marru ta' sikwit fil-post ħalli jaħdmu biex jiġi rranġat għall-aħjar. Imma d-dar tas-sorijiet kienet qed isservi għal skopijiet oħrajn ukoll. Mill-1988, il-post tas-sorijiet tqiegħed ukoll għad-dispożizzjoni ta' dawk li organiżżaw laqgħat vokazzjonali djoċesani. Imma, fi żmien qasir, bdiet tinħass il-problema ta' nuqqas ta' vokazzjonijiet fost is-sorijiet.

Fl-1990, mill-erba' sorijiet li kien hemm, tnejn biss kienu jgħallmu. Il-futur ta' i-iskola beda jinħass inċert. Imma huma għamlu ħilithom biex dik tagħhom tkun skola nisranija tassew. F1-1991 , ġie kkummentat li r-relazzjonijiet mal-ġenituri u l-għalliema lajċi kienu tajbin ħafna. L-iskola baqgħet l-għan ewlieni tal-preżenza tagħhom fil-post. Fl-1992, Sor Govanna Saliba, id-Direttriċi, kienet tmexxi b'sens ta' responsabbiltà kbira. Għalkemm tistqarr li kien hemm kollaborazzjoni kbira min-naħa ta' l-għalliema lajċi, kien mixtieq ħafna li sorijiet ikun hemm iżjed. Madankollu, il-viżti li saru, kemm min-naħa tal-Madre Ġenerali kif ukoll minn dik Provinċjali jew minn xi delegata oħra, juru li l-post, għalkemm kellu l-limitazzjonijiet tiegħu, kien addattat ħafna u l-iskop edukattiv kien jintlaħaq tajjeb. Kienet verament ħidma li tista' tissejjaħ appostolat għax is-sorijiet qdewha b'responsabbiltà, serjetà, u mħabba. Imma, fl-1993, il-problema tas-sitwazzjoni minħabba l-liġijiet tal-Gvern kienet tinħass, u s-sorijiet, għalkemm iddiskutewha, ma kienu qed jaslu għall-ebda soluzzjoni konkreta.


PROĠETTI REALIŻŻATI

Il-proġetti ma qatgħu qatt dwar il-lokal innifsu ta' l-iskola, lanqas fiż-żminijiet l-iżjed diffiċli. Fl-1996, kien għad hemm il-ħsieb li l-post jitkabbar b'sular ieħor biex l-iskola primarja ta' Ħal Tarxien, bl-isem ta' L-Immakulata Kunċizzjoni, tiġi trasferita fl-iskola tal-Gudja Santa Govanna Antida. Id-diskussjonijiet saru mas-Superjura Provinċjali u l-Kunsill tagħha u mal-ġenituri tat-tfal ukoll. Għal dan l-iskop, ġie ffurmat kumitat ħalli jgħin fit-tmexxija ta' l-iskola. Kien jikkonsisti f'dawn il-membri: is-superjura provinċjali, żewġ sorijiet, u żewġ ġenituri: wieħed mill-iskola Immakulata Kunċizzjoni u l-ieħor mill-iskoia tal-Gudja ħalli l-proġett ikun jista' jiġi realiżżat. Ġie li nqalgħet il-problema li, fil-laqgħat ġenerali, l-għalliema u l-ġenituri kienu jitlewmu ħafna bejniethom, b'mod li kien jinqala' l-inkwiet u ma' jaslu għall-ebda ftehim. Imma kumitat ieħor organiżżattiv baqa' sejjer bil-proġett. Għalhekk, saret pjanta ta' kostruzzjoni ġdida ta' l-iskoia u d-dar tas-sorijiet, li Madre Marija Antonja Aquilina, is-Superjura Provinċjali, fl-1O ta' Settembru ta' l-1996, iddiskutietha mal-Kunsill tagħha.
Fl-1998, ix-xogħol fil-kostruzzjoni tal-post beda bis-serjetà taħt id-direzzjoni tal-Perit Jesmond Mugliette u bl-esekuzzjoni tal-kumpanija Pilastri Limited. L-integrazzjoni taż-żewġ skejjel seħħet bil-ftuħ tas-sena skolastika 1999-2000. Bħala kap ta' l-iskola tqiegħdet Sor Teresa Tonna. It-tfal u l-għalliema ta' l-iskola primarja ta' Hal Tarxien ġew integrati ma' dawk tal-Gudja. Kollox sar bi preparazzjoni tajba. Bil-proġett il-ġdid, l-iskola tista' takkomoda tajjeb l-uffiċini ta' l-amministrazzjoni, il-bibljoteka, is-sala għall-għalliema, u l-bżonnijiet moderni kollha fis-sistema ta' l-edukazzjoni. Sa dak iż-żmien, dawn kienu nieqsa minħabba n-nuqqas ta' spazju. L-iskola saret bil-possibiltà li tilqa fiha 350 studenta ta' l-iskola primarja. Kien żmien meta s-sorijiet kienu qed jagħtu l-kontribut tagħhom fil-parroċċa, mal-morda fid-djar, u fl-animazzjoni tal-liturġija. Il-ħajja tagħhom kienet waħda sempliċi ħafna, u bħala komunità kienet għaddejja għall-aħjar. Inkunu wasalna fi żmienna meta ngħidu li fl-14 ta' Diċembru ta' 1-1999 ġiet inawgurata l-parti l-ġdida ta' l-iskola Santa Govanna Antida. Is-Segretarju Parlamentari Jesmond Mugliette inawgura dik il-parti l-ġdida, u radd ħajr lis-sorijiet għall-ħidma fejjieda tagħhom fost it-tfal li jattendu l-iskola. Il-ministru ta' l-edukazzjoni Dr. Louis Galea faħħar lis-sorijiet għal dak li għamlu. Il-ġenituri baqgħu sodisfatti ħafna bid-dehra sabiħa ta' l-iskola. Il-post kien qed jaqdi aħjar l-iskop tiegħu għax kien sar wieħed li jiġbdek anki fil-kostruzzjoni tiegħu.

English THE SCHOOL AND THE CONVENT SAINT JOAN ANTIDE IN GUDJA
Ref: "Is-Sorijiet tal-Karita' u l-hidma taghhom f'Malta" - Ta' Fr. Alexander Bonnici OFM.Carm. 2002